Taş ev ve tescilli yapı onarımı: hangi işler için izin gerekir?
Tescilli bir yapıda her müdahale için koruma birimlerinin izni ve denetimi gerekir: tadilat ve tamirat işleri KUDEB, Vakıflar veya Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü izniyle, esaslı onarım ise Koruma Bölge Kurulu’nca onaylı rölöve, restitüsyon ve restorasyon projesiyle yapılır. Onarımda esas özgün biçim ve malzemedir.
Son güncelleme: · Taş ev restorasyonu
Tadilat ve tamirat nedir?
Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıklarının Yapı Esasları ve Denetimine Dair Yönetmelik, "basit onarım" yerine "tadilat ve tamirat" terimini kullanır: yapının kullanımını sürdürmeye yönelik işler. Derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk, doğrama, döşeme, elektrik ve tesisat onarımı, çatı onarımı ve kiremit aktarılması ile taşıyıcıyı etkilemeyen işler bu kategoridedir.
Çürümüş ahşap, metal, pişmiş toprak veya taş mimari elemanın aynı malzemeyle ve özgün biçimde yenilenmesi ile sıva ve kaplamaların özgün biçimde, renk ve malzeme uyumuyla yenilenmesi de aynı yönetmelikte yer alır.
Kim izin verir?
- Tadilat ve tamirat: özgün biçim ve malzemeye uygun olarak Vakıflar Genel Müdürlüğü, KUDEB veya KUDEB yoksa Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü izni ve denetiminde yapılır
- Esaslı onarım: rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri Koruma Bölge Kurulu’na sunulur, onaylı proje ve koşullara göre uygulanır
- Belediye: kurulca onaylı restorasyon projesini değiştiremez; fen ve sağlık koşullarını ve imar uygunluğunu inceler. Kurul onayı, belediye ruhsatının yerini tutmaz
Yapınızın tescilli olup olmadığını nasıl anlarsınız?
Koruma grubu tapu kütüğünün beyanlar hanesinde kayıtlıdır. Hukuki kaynaklar tapuda beyan bulunmamasının yapının tescilsiz olduğunu kanıtlamadığını da vurgular. Güncel tapu kaydı, tescil kararı, koruma grubu, kurul kararları ve belediye imar dosyası birlikte kontrol edilmelidir. Okuduğumuz kaynaklarda çevrimiçi bir sorgulama adresi bulunmadı; Muğla Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü’nün ismi ve adresini ve ilgili KUDEB bilgisini de doğrulayamadık.
Yaptırımlar ve sorumluluk
Yönetmelik, onaylı projeden sapmalardan sorumlu olanların beş yıl proje hazırlayıcı veya başvuru sorumlusu olmaktan men edilebileceğini söyler. Bir hukuk sitesi izinsiz müdahaleler için hapis cezaları sayar; 2863 sayılı Kanun’un ilgili madde metnini okuyamadığımız için bu rakamları burada aktarmıyoruz.
Taş ev onarımında genel ilkeler
- Özgün malzeme ve biçim korunur; taşlar mümkünse aynı cins taşla değiştirilir
- Birinci grup yapılarda taş işleri konusunda deneyimli ustalar çalıştırılır; proje için restoratör mimar gerekir
- Hasar, malzeme ve müdahale analizleri proje dosyasında yer alabilir
- Pencere gibi elemanlar özgün malzemeyle yenilenir (örneğin ahşap yerine PVC kaynakta tadilat dışı sayılır)
Sık sorulanlar
Tescilli taş evimin çatısını onartabilir miyim?
Çatı onarımı ve kiremit aktarılması tadilat ve tamirat sayılır ama koruma birimi izni ve denetimi altında özgün biçim ve malzemeyle yapılmalıdır.
Tescilli evde boya ve sıva yapılır mı?
Evet, tadilat ve tamirat kapsamındadır; sıva ve kaplama özgün biçimde, renk ve malzeme uyumuyla yenilenmelidir ve izin gerekir.
Tescilli olup olmadığımı nereden öğrenirim?
Tapu kütüğü beyanlar hanesi ve belediye imar dosyası ile koruma kurulu müdürlüğü kayıtları.
Kaynaklar
- T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Koruma Kurulları: Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıklarının Yapı Esasları ve Denetimine Dair Yönetmelik
- FFK Partner Hukuk: Tarihi eser niteliğindeki yapılarda hukuki süreç (20.07.2026)
- Hukukçuların Evi: Tescilli yapıda restorasyon izni, KUDEB onarım izni
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kesin teşhis ve uygulama yerinde keşifle belirlenir.